صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
مقدمه 11
كسر أصنام الجاهلية
مبين بدرستى آگاه ومعتقد بود . باورهاى ديني وعبادات ورياضات شرعي را شرط اوّل حكمت ومعرفت وسير وسلوك مىدانست . در اداى تكاليف شرعي هرگز كوتاهى نمىكرد وحتّى به انجام مستحبّات نيز اصرار مىورزيد . هفت بار بقصد ونيّت خانهء خدا وانجام مناسك حج ، دست از خانه وكاشانه وزن وفرزند برداشت ودر آخرين سفرش به ديدار يار ولقاء اللّه توفيق يافت . حاصل اينكه شخصيّتى جامع ، ودر برخى از رشتههاى علمي مبتكر وصاحبنظر ، ومسلمانى عالم وسخت معتقد ومتشرّع بود ؛ بطورى كه مىتوان أو را مانند پيشينيان دانايش - ابن سينا ، أبو حامد غزّالى ، شيخ اشراق ، محيي الدين ابن عربى وجلال الدين مولوى - از مفاخر امّت اسلامى واز شخصيّتهاى كثير الابعاد تبار انساني بشمار آورد . ما اينجا اين قصد ووظيفة را نداريم كه دربارهء تمام ابعاد فرهنگى اين فرزانهء نبيه وعارف عالم ، سخن بگوئيم ، كه اين وظيفهء ديگران است ؛ بلكه مقصود شناساندن بعد عرفانى اوست ، كه با رسالهء مورد تحقيق تناسب دارد ، آن هم البتّه با جمال ، كه تفصيلش مستلزم تأليف رسالهاى جداگانه است . استادان عارف مشرب صدرا از آنجا كه بنا بگفتهء پير هرات : « دود از آتش وگرد از باد چنان نشان ندهد ، كه مريد از پيرو وشاگرد از أستاذ » « 1 » لذا مناسب آمد كه از استادان عارف مشرب صدرا سخنى بميان آيد ، كه مسلّما اين استادان در تحقّق حيث عرفانى وبعد معنوي وى تأثير داشتهاند . صدرا در محضر سه تن از اعلام عصر خود واستادان بزرگ حوزهء علمي أصفهان
--> ( 1 ) رسائل خواجة عبد اللّه انصارى ، ص 29 .